azbest

Niebezpieczny azbest

Azbest kojarzy się najczęściej z falistymi płytami, które pokrywają dachy wielu budynków, zwłaszcza na terenach przemysłowych i podmiejskich. To nazwa, odnosząca się do grupy minerałów, które łączy specyficzna struktura. Ich najbardziej problematyczną cechą jest budowa z włókien o szczególnie małej średnicy w stosunku do długości. Dlaczego azbest jest tak niebezpieczny?

Okazuje się, że materiał ten jest bardzo szkodliwy dla zdrowia ludzi i środowiska naturalnego. Główną przyczyną jest duże ryzyko wynikające z powstających pyłów, które tworzą się podczas erozji, uszkodzenia czy demontażu tych elementów. Zawierają one mikroskopijne drobiny włókien azbestowych, które mogą przenikać do dolnych dróg oddechowych. Są one tak małe, że organizm nie potrafi sobie poradzić z ich filtrowaniem i wydalaniem. Do najgroźniejszych typów pyłu tego rodzaju należą te, które zawierają cząsteczki o wielkości 20 μm, choć można znaleźć też takie, które są mniejsze niż 3 μm. Drobinki te potrafią zalegać w płucach przez dziesiątki lat, co w ogromnym stopniu przyczynia się do powstawania nowotworów – włókna azbestowe są bardzo silnym kancerogenem.

Dlaczego ten materiał zyskał taką popularność? W Polsce cementowo-azbestowe materiały budowlane intensywnie stosowano w latach 60. i 70. XX w. Oferowały wysoką wytrzymałość na warunki środowiskowe, wodo- i ognioodporność, zapewniały skuteczną izolację termiczną, a przy tym były znacznie tańsze, niż inne technologie. Dodatkowo, w krajach zachodnich szybciej niż w Polsce, zdecydowano się porzucić stosowanie tego materiału, dlatego to u nas zachodnie firmy znalazły licznych odbiorców, którzy chętnie go przyjmowali ze względu na znacznie obniżone ceny. W konsekwencji do dziś w Polsce według szacunków istnieje ponad 15 mln ton tego materiału, w tym 1,5 mld mkw azbestowych pokryć dachowych.

zalegajacy azbestAzbest rodzi problemy również ze względu na trudności z jego bezpiecznym składowaniem. Bez właściwej opieki, zwłaszcza kiedy materiały tego typu są pozostawione na wolnym powietrzu – ulegają stopniowemu niszczeniu. Komponent cementowy może zanikać, co powoduje łatwiejsze przedostawanie się mikrowłókien do środowiska. Mogą być one bezpośrednią przyczyną chorób, takich jak pylica azbestowa (azbestoza), rak płuc i oskrzeli, międzybłoniaki opłucnej i otrzewnej, nowotwory krtani, żołądka, jelit i wiele innych. Dlatego też, aby skutecznie pozbyć się materiałów azbestowych, konieczne są profesjonalne metody utylizacji. Niestety w Polsce nadal brakuje składowisk śmieci, które są przygotowane na przyjęcie tego odpadu. W wyniku tego, obecność płyt azbestowych tuż przy płocie gospodarstwa domowego, jest w krajobrazie Polski dość często spotykanym widokiem.

W Polsce wstrzymano produkcję materiałów tego typu w 1998 roku. Wprowadzono też program usuwania elementów eternitowych czy zawierających azbest, którego celem jest ich całkowite pozbycie się do 2032 roku. Wiele gmin dofinansowuje proces wymiany azbestowych zadaszeń lub ich pozbycia się. Warto jednak mieć na uwadze szczegóły oferowanej pomocy. Na przykład program „Wolni od azbestu” przewiduje demontaż i wywóz, ale nie sam wywóz składowanych niebezpiecznych odpadów. Mimo wszystko, dla własnego bezpieczeństwa, nawet bez wsparcia instytucji warto zadbać o ekologiczne i profesjonalne pozbycie się eternitu z posesji.